Türkiye deki İstihdamı Yozlaştıran Sihirli Değnek

Yabancıların Türkiye de mesleklerini icra ettiklerine dair alınan belge çalışma izin belgesidir. Diğer bir ifadeyle; İhtiyaç duyulan yabancı sermaye ve işgücünün Türkiye de geçerlilik ve istihdamını sağlamak amacı ile yurda getirilmesine imkân veren bir ön izin belgesidir.  Çalışma İzin Belgesi, ülkenin iç istihdamını korumak, işsizliğe karşı tedbir almak ve bunun ötesinde yabancıların kayıtsız biçimde çalışmasını engellemek amacıyla alınmaktadır

Yabancıların Türkiye de çalışmalarına olanak sağlayan bu belge Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilmektedir. Buna bağlı olarak talep edilen ikamet tezkeresi ise yetkili Emniyet Müdürlüklerinden temin edilebilmektedir. Türkiye’nin bağlı olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar çerçevesinde süreli ya da süresiz olmak üzere şu şartlarda çalışma izni verilebilmektedir;

Ø      Türk Vatandaşlığını kaybedenler ve bunların yakınlarına,

Ø      Muhacir, mülteci veya göçebe olarak kabul edilen yabancılara,

Ø      T.C. Vatandaşıyla en az 3 yıl evli olan ve bu süre bittikten sonra da Türkiye ye yerleşmiş bulunan yabancı şahsın eşi ve çocuğuna,

Ø      AB üyesi ülke vatandaşları ve bunun AB üye ülkesi olmayan eş ve çocuklarına,

Ø      Bilimsel ve Kültürel faaliyetler amacıyla 1 ay, sportif faaliyetler amacıyla da 4 ayı aşan sürelerle geçici olarak Türkiye ye gelen yabancılara,

Ø      Türkiye’de meslek okulu, yüksek okul veya üniversiteden mezun olan yabancılara,

Ve bu gibi düzenlemelere benzerlik teşkil edecek durumlarda  yabancılara izin sürelerine tabi olmaksızın çalışma izni verilebilmektedir.

Yabancılar çalışma izni başvurularını  iki yöntemle gerçekleştirebilirler.

Ø      Yabancı yurtdışında ise kendi ülkesindeki Türk Konsolosluğuna giderek, çalışma vizesi almış olması,

Ya da;

Ø      Türkiye de bulunuyor ise de en az 6 aylık ikamet tezkeresi almış olması gerekiyor ki (Alınacak ikamet tezkeresi öğrenim ve turistik olmak dışında çeşitli amaçlardan birine yönelik alınması halinde geçerliliğini korumaktadır) çalışma izni almaya hak kazanabilmektedir.

      Söz konusu izinlerin harç işlemleri 492 sayılı harçlar kanunu hükümlerine göre belirlenmektedir.   

      Yabancı şahıslara bazı mesleklerin yasaklanmasıyla beraber (doktorluk, avukatlık, gözlükçülük, hakimlik, savcılık vs..) bazı meslek gruplarının da (mimarlık, mühendislik vs..)Türkiye de istihdamının sağlanabilmesi için meslek odalarına üye olma koşuluyla beraber aynı zamanda da YÖK tarafından denklik belgesi aranmaktadır.

      Türkiye de çalışma izni yabancılara süreli, süresiz ve bağımsız olmak üzere üç şekilde verilebilmektedir.

      Çalışma izninin geçerlilik kazanabilmesi için yabancı şahsın sırasıyla;

Ø      Çalışma İzni (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı),

Ø      Çalışma Vizesi (Türkiye’nin Dış Temsilciliği),

Ø       Çalışma Amaçlı İkamet Tezkeresi (İlgili Emniyet Müdürlüğü’nden) alma işlemini tamamlamış olması gerekmektedir.

      Bir diğer husus ise; Sahip olduğumuz pasaportun geçerlilik süresi, çalışma izninin ya da herhangi amaçlı  ikamet tezkeresinin geçerlilik süresi niteliğinde olup, ikamet tezkeresinin süresi ise yine çalışma izninin süresi niteliğindedir. Örneğin; pasaportumuzun süresi 15.11.2007 tarihinde sona ermişken, aynı zamanda 1 yıllık çalışma izni / ikamet tezkeremizin süresi ise  30.11.2007 tarihinde sona erecektir. Bu nedenle geride kalan 15 günlük süre içinde çalışma izni/ikamet tezkeresi geçerliliğini yitirecektir. Başvuru yapmadan önce mutlaka pasaportun geçerlilik süresi gözden geçirilmeli ve süresi sona ermişse şayet derhal yenilenmesi gerekmektedir.

       Çalışma izninin verilmesi çeşitli ülke mensuplarına göre farklılık göstermektedir. Örneğin; AB  e üye ülkelere haiz çalışanlar için bu belge daha hızlı ve kolay alınırken, üçüncü ülke grubu vatandaşlar için bu izin daha zor şartlarda alınmaktadır. Ülke ayırımı yanında yaş, gelir, cinsiyet gibi birtakım faktörler de bunlara etken sayılmaktadır. Üçüncü ülke olarak Rusya’yı değerlendirdiğimizde bir bayan yada erkek arasında mukayese  yapıldığında, erkeğin çalışma izni alma şansı daha yüksekken, bir bayan için durum hiç de içler açıcı değildir. Bunun nedeni cinsiyet farkı olmakla beraber, Rus bayanların amacına uygun olmayan nedenlerden dolayı Türkiye de çalışmak istemeleridir. Bakanlık Rusya, Ukrayna gibi ülkelere bu nedenlerden dolayı çalışma izni vermeye pek de sıcak bakmamaktadır.

               Tüm bu anlatılanlardan sonra Türkiye jeopolitik konumda olması nedeniyle yoğun bir iç ve dış göç almaya bağımlı bir devlet konumundadır.Özellikle dışardan çok fazla yabancı ve kaçak vatandaş getirilerek,kendi insanımızın geleceğini yok etmekte ve buhran dönemlerine sebebiyet vermekteyiz.Dışarıdan gelen yabancı işçi, stajyer vs.. kişilere kapılarımızı açmakla köhneleşmiş, yabancı ve asimile olmuş bir zihniyete ilk basamaklarımızı atıyoruz.

Evet, önemle vurguluyoruz ki; Türkiye’de milyonlarca işsizin hâlihazır açıkta olduğu bilinen acı bir gerçek ,manzara bunu gösteriyorken Türkiye’de yabancılara çalışma izni almaları konusunda gün geçmiyor ki çeşitli öneriler sunuluyor olması, olsa olsa “acıyan yaranın  üstüne tuz serpmek” gibi bir şey olur. Zira Türkiye,  istihdama katkı sağlayacak, yerli kapasiteyi artıracak gençlere aç susuzken,  ülke topraklarındaki makul iş imkânlarını yabancılara kolaylaştırarak kapılarını açmasını idrak edememekteyim. Bu hangi zihniyete uygundur bilemiyorum ama bence yabancılardan çok, işsiz Türkiye gençlerine istihdam sağlayacak girişimlerin yapılması gerekiyor.

Önce kendi alevlerimizde yanmaya hazır olmalıyız ki, aksi takdirde bizler elimizdekilerin değerini bilmez isek; alnımızdaki şu yazgıyı yaşamak zorundayız;

‘Yaşam planı elinde olmayan bir devlet, varlığını rastlantıya bırakmış demektir’

   Saygılarımla,

   Yasemin KOYUN

   Dış Ticaret Danışmanı

   Forbes Danışmanlık